Çocuklarda Elektrokardiyografi (EKG) Nedir?

Elektrokardiyografi, kalbin her atım sırasında oluşturduğu elektriksel aktivitenin vücuda yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla kaydedilmesidir. İşlem sonucunda elde edilen grafiksel kayıt ise elektrokardiyogram olarak adlandırılır. Tıbbi kullanımda her ikisi için de genellikle EKG veya ECG kısaltması kullanılır.

EKG; kalbin ne kadar hızlı attığını, ritmin düzenli olup olmadığını ve elektriksel uyarının kalbin farklı bölümlerinden nasıl ilerlediğini değerlendirmeye yardımcı olur. Ayrıca bazı kalp boşluklarının beklenenden büyük olması, elektriksel iletim bozuklukları ve belirli ritim problemleri hakkında önemli ipuçları sağlayabilir.

Çocuklarda EKG değerlendirmesi erişkinlerden farklıdır. Kalp hızı, elektriksel eksen, dalgaların süresi ve görünümü çocuğun yaşına ve gelişim dönemine göre değişebilir. Bu nedenle çocukluk çağında normal kabul edilen bazı EKG özellikleri erişkinlerde anormal görünebilir. Sonuçların yaşa uygun referans değerler kullanılarak ve çocuk kardiyolojisi konusunda deneyimli bir hekim tarafından yorumlanması önemlidir.

Çocuklarda EKG Neden Çekilir?

Çocuklarda EKG, kalp ritmi veya elektriksel iletim sistemiyle ilgili bir sorun düşünüldüğünde istenebilir. Ancak tek başına her göğüs ağrısı, üfürüm veya çarpıntı yakınması mutlaka kalp hastalığı olduğu anlamına gelmez. EKG kararı; çocuğun şikâyetleri, fizik muayene bulguları, aile öyküsü ve diğer tetkik sonuçları birlikte değerlendirilerek verilir.

Çocuklarda EKG şu durumlarda uygulanabilir:

• Çarpıntı veya kalbin düzensiz attığı hissi
• Bayılma ya da bayılmaya yakın olma
• Açıklanamayan baş dönmesi
• Egzersiz sırasında göğüs ağrısı veya nefes darlığı
• Kalp hızının yaşa göre çok yüksek ya da düşük olması
• Doğuştan kalp hastalığı şüphesi veya tanısı
• Kalp üfürümüne eşlik eden şüpheli klinik bulgular
• Ailede genç yaşta ani kalp ölümü öyküsü bulunması
• Kalp ritmini etkileyebilecek ilaçların kullanılması
• Kalp ameliyatı veya girişimsel işlem sonrası takip

EKG; supraventriküler taşikardi, bradikardi, kalp bloğu, Wolff-Parkinson-White sendromu ve uzun QT sendromu gibi bazı ritim ve iletim problemlerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Bununla birlikte bazı ritim bozuklukları sürekli olmadığı için kısa süreli EKG çekimi sırasında görülmeyebilir.

Çocuklarda EKG Nasıl Çekilir?

Standart EKG çekiminde çocuk sırtüstü yatırılır. Göğüs, kol ve bacaklara küçük yapışkan elektrotlar yerleştirilir. Elektrotlar kablolar aracılığıyla EKG cihazına bağlanır ve kalbin elektriksel sinyalleri kaydedilir.

İşlem sırasında vücuda elektrik verilmez. Cihaz yalnızca kalbin doğal olarak oluşturduğu çok küçük elektriksel sinyalleri algılar. Çekimin sağlıklı yapılabilmesi için çocuğun kısa bir süre sakin ve mümkün olduğunca hareketsiz durması gerekir. Hareket etmek, konuşmak, ağlamak veya kasları sıkmak kayıtta parazit oluşmasına neden olabilir.

EKG genellikle birkaç dakika içinde tamamlanır. İğne kullanılmaz, radyasyon içermez ve çoğunlukla ağrıya neden olmaz. Elektrotlar çıkarılırken ciltte kısa süreli hafif bir çekilme hissedilebilir.

EKG’de Neler Değerlendirilir?

EKG kaydı incelenirken kalp hızı, kalp ritminin kaynağı ve elektriksel uyarının kulakçıklardan karıncıklara geçiş süresi değerlendirilir. P dalgası, PR aralığı, QRS kompleksi, ST bölümü, T dalgası ve QT aralığı gibi farklı bölümler ayrı ayrı incelenir.

Bu değerlendirme sayesinde:

• Kalp ritminin düzenli olup olmadığı
• Ritmin normal uyarı merkezinden başlayıp başlamadığı
• Elektriksel iletimde gecikme veya blok bulunup bulunmadığı
• Kalbin belirli bölümlerinde büyüme şüphesi
• Bazı kalıtsal ritim hastalıklarına ait bulgular
• Elektrolit değişiklikleri veya ilaçların kalp üzerindeki etkileri

hakkında bilgi edinilebilir.

Çocuklarda yaşla birlikte EKG değerleri önemli ölçüde değiştiği için sonuçlar erişkin kriterlerine göre yorumlanmamalıdır. Kalbin sağ tarafının elektriksel olarak daha baskın görünmesi gibi bazı özellikler, özellikle yenidoğan ve küçük bebeklerde gelişimsel olarak normal olabilir.

Normal EKG Kalp Hastalığını Tamamen Dışlar mı?

Normal bir EKG, çekim anında belirgin bir ritim veya elektriksel iletim sorunu görülmediğini gösterir. Ancak bütün kalp hastalıklarını tamamen dışlamaz. Aralıklı ortaya çıkan ritim bozukluklarında EKG normal bulunabilir. Böyle bir durumda kalp ritminin daha uzun süre kaydedilmesi amacıyla Holter EKG veya olay kaydedici cihazlar kullanılabilir.

Kalbin yapısal özelliklerinin değerlendirilmesi gerektiğinde ise ekokardiyografi tercih edilir. EKG ve ekokardiyografi birbirinin yerine geçen değil, kalbi farklı yönlerden değerlendiren tamamlayıcı tetkiklerdir. EKG kalbin elektriksel aktivitesini, ekokardiyografi ise kalbin yapısını, kapaklarını, kasılmasını ve kan akımlarını gösterir. EKG sonucu çocuğun yakınmaları, muayene bulguları ve gerekli görülen diğer tetkiklerle birlikte değerlendirilmelidir.