Çocuklarda Ekokardiyografi Nedir?
Ekokardiyografi, yüksek frekanslı ses dalgaları kullanılarak kalbin hareketli görüntülerinin elde edildiği bir ultrason incelemesidir. Halk arasında “kalp ultrasonu” veya “kalp EKO’su” olarak da bilinir. Çocuklarda doğuştan gelen ve sonradan gelişen kalp hastalıklarının değerlendirilmesinde kullanılan temel görüntüleme yöntemlerinden biridir.
Amerikan Ekokardiyografi Derneğinin güncel çocuk ekokardiyografisi kılavuzuna göre ekokardiyografi; çocukluk çağındaki kalp hastalıklarının tanısında, tedavi planının belirlenmesinde, hastalığın seyrinin izlenmesinde ve cerrahi ya da girişimsel işlemler sonrasında sonuçların değerlendirilmesinde önemli bir yere sahiptir.
Çocuklarda Ekokardiyografi Neden Yapılır?
Çocuklarda ekokardiyografi her kalp üfürümünde veya her göğüs ağrısında otomatik olarak gerekli değildir. İncelemenin gerekliliğine çocuğun yakınmaları, fizik muayene bulguları, aile öyküsü ve yapılan diğer tetkikler birlikte değerlendirilerek çocuk kardiyolojisi uzmanı tarafından karar verilir.
Ekokardiyografi özellikle şu durumlarda istenebilir:
- Kalpte üfürüm duyulması
- Morarma, hızlı solunum veya beslenme güçlüğü görülmesi
- Bebeğin emerken çabuk yorulması veya aşırı terlemesi
- Çocukta açıklanamayan nefes darlığı ya da egzersiz kapasitesinde azalma olması
- Elektrokardiyografi bulgularında anormallik saptanması
- Doğuştan kalp hastalığından şüphelenilmesi
- Kalp kası veya kalp kapaklarıyla ilgili bir hastalık düşünülmesi
- Daha önce tanı konmuş kalp hastalığının takip edilmesi
- Kalp ameliyatı veya girişimsel işlem sonrasında kontrol yapılması
Ekokardiyografi, doğuştan kalp kusurlarının büyük bölümünün ve kalp kasının çalışma biçimini etkileyen birçok problemin değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Bununla birlikte tetkik kararı yalnızca tek bir belirtiye göre verilmez.
Ekokardiyografide Neler İncelenir?
Çocuklarda gerçekleştirilen ayrıntılı bir ekokardiyografi sırasında kalbin kulakçık ve karıncık adı verilen odacıkları, bu odacıklar arasındaki bölmeler, kalp kapakları ve kalpten çıkan ana damarlar incelenir. Kalbin göğüs içerisindeki konumu, damarların kalple bağlantısı ve doğuştan yapısal bir farklılık bulunup bulunmadığı değerlendirilir.
Kalp kasının kasılma ve gevşeme özellikleri, kalp boşluklarının büyüklüğü, duvar kalınlıkları ve kalbin pompalama performansı da ölçülebilir. Çocuklarda ölçümler değerlendirilirken yaş, boy, kilo ve vücut yüzey alanı gibi büyümeyle ilişkili özellikler dikkate alınır.
Renkli Doppler ve spektral Doppler yöntemleri kullanılarak kalp içindeki kan akımının yönü ve hızı değerlendirilir. Böylece kapaklarda darlık veya kaçak, kalp odacıkları arasında anormal geçiş ve ana damarlardaki akım değişiklikleri hakkında bilgi edinilebilir.
Çocuklarda Ekokardiyografi Nasıl Yapılır?
En sık uygulanan yöntem, transtorasik ekokardiyografidir. Çocuk muayene yatağına sırtüstü veya hafif yan pozisyonda yatırılır. Göğüs bölgesine ultrason jeli sürülür ve prob adı verilen cihaz farklı noktalarda gezdirilerek kalbin çeşitli açılardan görüntüleri kaydedilir.
Bazı görüntülerin elde edilmesi için prob göğsün ön kısmına, göğüs kemiğinin altına, üst karın bölgesine veya boyun köküne yerleştirilebilir. Kalp ritmini görüntülerle eş zamanlı takip etmek amacıyla göğse küçük elektrotlar takılabilir. İşlem süresi çocuğun yaşına, sakin durabilmesine, kalbin yapısına ve gerekli görüntülerin kapsamına göre değişebilir.
Ekokardiyografi Zararlı mıdır?
Standart ekokardiyografi iyonlaştırıcı radyasyon içermez. İnceleme sırasında ses dalgaları kullanıldığı için röntgen veya bilgisayarlı tomografideki gibi radyasyon maruziyeti oluşmaz. İşlem çoğunlukla ağrısızdır; yalnızca probun göğüs üzerinde oluşturduğu hafif basınç hissedilebilir.
Ekokardiyografi kalp hakkında çok ayrıntılı bilgi sağlasa da her yakınmanın nedenini tek başına ortaya koymayabilir. Gerekli durumlarda sonuçlar EKG, Holter EKG, efor testi, kan tetkikleri, kardiyak MR veya diğer incelemelerle birlikte değerlendirilir. Elde edilen görüntülerin çocuk kardiyolojisi alanında deneyimli bir hekim tarafından yorumlanması, doğru tanı ve takip planı açısından önemlidir.