Fetal Ekokardiyografi Nedir?
Fetal ekokardiyografi, anne karnındaki bebeğin kalbinin ayrıntılı olarak incelenmesini sağlayan özel bir ultrason yöntemidir. Halk arasında “anne karnında bebeğin kalp ultrasonu” olarak da bilinir. Bu inceleme sırasında bebeğin kalp odacıkları, kalp kapakları, kalpten çıkan ana damarlar, toplardamar bağlantıları, kalp ritmi ve kan akımları değerlendirilir.
Gebelik takiplerinde yapılan rutin ultrason incelemesi bebeğin kalbi hakkında önemli bilgiler verir. Ancak fetal ekokardiyografi, standart gebelik ultrasonundan daha ayrıntılı ve hedefe yönelik bir değerlendirmedir. Özellikle doğuştan kalp hastalığı riski bulunan gebeliklerde veya rutin ultrasonda kalple ilgili şüpheli bir bulgu görüldüğünde uygulanır.
Fetal ekokardiyografinin temel amacı, doğuştan kalp hastalıklarını mümkün olduğunca erken dönemde belirlemek, gebelik sürecini doğru şekilde planlamak ve doğum sonrasında ihtiyaç duyulabilecek tedaviler için hazırlık yapmaktır.
Fetal Ekokardiyografi Hangi Haftada Yapılır?
Fetal kalbin ayrıntılı değerlendirilmesi için en uygun dönem genellikle gebeliğin 18–22. haftalarıdır. Bu dönemde kalp yapıları yeterli büyüklüğe ulaştığı için odacıklar, kapaklar ve ana damarlar daha ayrıntılı biçimde görüntülenebilir. Uluslararası Fetal Obstetrik ve Jinekolojik Ultrason Derneği, rutin fetal kalp taramasının en uygun şekilde 18–22. haftalar arasında yapılmasını önermektedir.
Yüksek riskli bazı gebeliklerde fetal kalp değerlendirmesi daha erken haftalarda gerçekleştirilebilir. Ancak erken dönemde yapılan incelemenin ardından, kalbin gelişimini yeniden değerlendirmek amacıyla ikinci trimesterde kontrol gerekebilir. Bazı kalp hastalıkları gebeliğin ilerleyen haftalarında belirginleşebildiği için takip planı her gebelikte kişiye özel oluşturulur.
Fetal Ekokardiyografi Kimlere Önerilir?
Rutin gebelik ultrasonunda bebeğin kalbiyle ilgili şüpheli bir görünüm saptanması, fetal ekokardiyografinin en önemli nedenlerinden biridir. Amerikan Ekokardiyografi Derneği, tarama ultrasonunda kalbe ait anormal veya yetersiz değerlendirilen bir bulgu bulunması durumunda ayrıntılı fetal ekokardiyografi yapılmasını önermektedir.
Bunun dışında aşağıdaki durumlarda fetal kalbin ayrıntılı değerlendirilmesi gerekebilir:
- Anne, baba veya kardeşlerde doğuştan kalp hastalığı bulunması
- Annede gebelik öncesinden beri diyabet olması
- Bebekte ritim bozukluğu veya kalp hızında düzensizlik saptanması
- Ense kalınlığı artışı veya kromozomal hastalık şüphesi bulunması
- Bebekte kalp dışındaki organları etkileyen yapısal bir anomali görülmesi
- Tek yumurta ikizlerine özgü bazı riskli gebelik durumları
- Annenin kalbi etkileyebilecek bazı ilaçlara veya maddelere maruz kalması
- Annede anti-Ro/SSA veya anti-La/SSB antikorlarının bulunması
- Önceki gebelikte doğuştan kalp hastalığı öyküsü olması
Fetal ekokardiyografi gerekliliğine kadın hastalıkları ve doğum, perinatoloji ve çocuk kardiyolojisi uzmanlarının ortak değerlendirmesiyle karar verilebilir.
Fetal Ekokardiyografide Neler İncelenir?
İnceleme sırasında kalbin dört odacıklı görünümü, kulakçıklar ve karıncıklar arasındaki bölmeler, kalp kapakları, aort ve akciğer atardamarı gibi kalpten çıkan ana damarlar değerlendirilir. Ayrıca aort yayı, duktus arteriozus, akciğer toplardamarları, kalp kasılma gücü ve kalp ritmi incelenir.
Renkli Doppler ve spektral Doppler yöntemleri kullanılarak kalp içindeki ve ana damarlardaki kan akımının yönü ile özellikleri araştırılır. Güncel kılavuzlar, fetal kalbin yapısal değerlendirmesinin yanında ritim, işlev ve fetoplasental dolaşımın da incelenmesini önermektedir.
Fetal Ekokardiyografi Bebeğe Zarar Verir mi?
Fetal ekokardiyografi, ses dalgalarıyla çalışan bir ultrason incelemesidir ve iyonlaştırıcı radyasyon içermez. Anne veya bebeğe iğne ya da cerrahi girişim uygulanmaz. İnceleme genellikle anne karnı üzerinden gerçekleştirilir. Bebeğin pozisyonuna ve görüntüleme koşullarına bağlı olarak inceleme süresi değişebilir veya değerlendirmeyi tamamlamak için kontrol randevusu planlanabilir.
Fetal ekokardiyografi pek çok önemli kalp hastalığını anne karnında belirleyebilse de hiçbir görüntüleme yöntemi bütün kalp sorunlarını yüzde yüz oranında dışlayamaz. Küçük kalp delikleri, doğumdan sonra belirginleşen dolaşım sorunları veya gebelik ilerledikçe gelişen bazı hastalıklar prenatal incelemede görülmeyebilir. Bu nedenle sonuçlar aileye ayrıntılı biçimde açıklanmalı ve gerekli durumlarda gebelik boyunca ya da doğum sonrasında çocuk kardiyolojisi takibi planlanmalıdır.